4 ημέρες για την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Yγείας

4 βήματα για καλύτερη Ψυχική Υγεία

Γνωρίζετε ότι τρείς στους πέντε ανθρώπους υποφέρουν από κάποιο πρόβλημα ύπνου; Πολλοί άνθρωποι και ιδιαιτέρως την περίοδο του εγκλεισμού στο πλαίσιο της πανδημίας αντιμετώπισαν μεγάλες δυσκολίες με τον ύπνο τους ως απόρροια της γενικότερης κατάστασης. Ο ύπνος και η ψυχική υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Η αϋπνία/insomnia επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό την ψυχολογική κατάσταση των ανθρώπων. Η χρόνια έκθεση σε κακή ποιότητα ύπνου συνδέεται με εμφάνιση κατάθλιψης, άγχους, αλλά και αντίστοιχα όταν κάποιος εμφανίζει καταθλιπτικά και αγχώδη συμπτώματα, η ικανότητά του να κοιμηθεί επηρεάζεται άμεσα και αρνητικά. Όσοι δηλαδή έχουν προβλήματα ψυχικής φύσης είναι πιο πιθανό να εμφανίζουν αϋπνία ή κάποια διαταραχή ύπνου.

Ξοδεύουμε κατά προσέγγιση περίπου το ένα τρίτο της ζωής μας με το να κοιμόμαστε. Μαζί με το φαγητό, το νερό και την αναπνοή, ο ύπνος αποτελεί βασικό πυλώνα για να διατηρήσει κανείς μία καλή υγεία και φυσική κατάσταση. Είναι απαραίτητος για κάθε διαδικασία στο σώμα μας, προετοιμάζει τον οργανισμό να ανταπεξέλθει τόσο σωματικά όσο και πνευματικά την επόμενη ημέρα.  Ο ύπνος ενισχύει το ανοσοποιητικό και εν γένει επηρεάζει κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής: Όπως τη δυνατότητα να χρησιμοποιείται η γλώσσα ορθά, να διατηρείται η προσοχή, να καταλαβαίνει κανείς τί διαβάζει και ακούει. Ο ύπνος αποτελεί μία ακόμη κατάσταση συνειδητότητας κατά την οποία ο εγκέφαλος εισέρχεται στα λεγόμενα Α-waves, παραμένοντας πολύ ενεργός καθώς φέρει εις πέρας πολλές λειτουργίες. Παίρνει χρόνο να «ανασυγκροτηθεί» και «αναζωογονηθεί». Κατά τη διαδικασία της «ενοποίησης» το μυαλό ενισχύει τις αναμνήσεις. Επεξεργάζεται πληροφορίες, ενδυναμώνει τη μνήμη, κατακτά τις γνώσεις αλλά και αναδιοργανώνει τις μνήμες, ξεχωρίζοντας τις συναισθηματικές λεπτομέρειες και βοηθώντας να παραχθούν νέες ιδέες.  Είναι σημαντικός για κάθε μέρος του σώματος και ιδιαιτέρως για τα μικρά παιδιά καθότι τα σώματά τους και ο εγκέφαλός τους βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Έλλειψη ύπνου σε αυτές τις ηλικίες μπορεί να συνδεθεί με δύσκολα διαχειρίσιμες συμπεριφορές, μικρότερη ικανότητα μάθησης και συγκράτησης πληροφοριών και αύξηση βάρους.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου έχουμε περιορισμένη αλληλεπίδραση με τον περιβάλλοντα χώρο, οι μύες χαλαρώνουν και το άτομο βλέπει πληθώρα ονείρων. Κάποιοι άνθρωποι μετά τον ύπνο μπορούν πιο εύκολα να ανασύρουν στη μνήμη τους τα όνειρα που είδαν από τι άλλοι, και οι περισσότεροι θα συμφωνήσουν ότι υπήρχε κάποιο νόημα σε αυτό που θυμούνται ότι είδαν. Η πιο γνωστή θεωρία για τα όνειρα είναι του Sigmund Freud, ο οποίος υποστήριξε ότι τα όνειρα είναι «η βασιλική οδός προς το ασυνείδητο». Ασυνείδητες επιθυμίες, εικόνες, σκέψεις και συναισθήματα που εμφανίζονται ως μια προσπάθεια του ασυνειδήτου να λύσει μία σύγκρουση της καθημερινής ζωής. Ενώ μία άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι βλέπει κανείς όνειρα για να παραμείνει κοιμισμένος και ο εγκέφαλος να είναι απασχολημένος.

Η ανάγκη κάθε ανθρώπου για ύπνο παρότι υπάρχουν γενικές εκτιμήσεις αναλόγως της ηλικίας, είναι εξατομικευμένη. Κάθε άτομο θα ήταν καλό να ακούει το σώμα του και να σέβεται την επιθυμία του προς ξεκούραση και ποιοτικό ύπνο. Η καφεΐνη επηρεάζει σε αρνητικό βαθμό την ποιότητα και την επέλευση του ύπνου. Έρευνες έχουν δείξει από την άλλη μεριά ότι υπάρχουν τρόφιμα όπως για παράδειγμα  ο τόνος, ο σολομός, τα ακτινίδια που μπορεί να είναι βοηθητικά για τον ύπνο. Εν γένει ένα υγιεινό πρόγραμμα διατροφής και όχι μεμονωμένες τροφές θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου και τη γρηγορότερη επέλευσή του. Παρότι πιστεύεται ότι το αλκοόλ οδηγεί έναν άνθρωπο να κοιμηθεί γρηγορότερα, ο ύπνος του δε θα είναι ποιοτικός και εννιά στις δέκα φορές θα διακόπτεται, γι’ αυτό συνιστάται όταν κάποιος καταναλώνει αλκοόλ να το κάνει αρκετές ώρες πριν την ώρα του ύπνου για να έχει προλάβει να βγει εντελώς από τον οργανισμό του. Σύμφωνα με άλλες έρευνες η χρήση της οθόνης πριν την ώρα του ύπνου επηρεάζει εξίσου λόγω του μπλε φωτός που εκπέμπουν αυτές οι συσκευές, το οποίο αναστέλλει την έκκριση μελατονίνης, της ορμόνης δηλαδή που είναι υπεύθυνη για τον ύπνο. Υπάρχει όμως συσχέτιση και με το τί βλέπει κάποιος στην οθόνη: για παράδειγμα αν δει μία ταινία τρόμου, διαβάσει ένα συναισθηματικά βαρύ άρθρο θα επηρεαστεί η δυνατότητα ύπνου.

Ποιοι όμως θα μπορούσαν να είναι κάποιοι αποτελεσματικοί τρόποι για να διατηρήσει κανείς μία ρουτίνα ύπνου πέρα από το να απευθυνθεί σε κάποιον Επαγγελματία Ψυχικής Υγείας για να διερευνήσουν την πηγή του άγχους και της διαταραχής του ύπνου;

  • Ένα χαλαρωτικό ρόφημα όπως ένα ζεστό χαμομήλι
  • Απαλός φωτισμός στο υπνοδωμάτιο
  • Όχι χρήση ηλεκτρονικών συσκευών μία ώρα πριν τον ύπνο
  • Μία χαλαρωτική πράξη που θα συνδέεται με τον ύπνο: ένα ζεστό μπάνιο, χαλαρωτική μουσική ή ένα βιβλίο
  • Αιθέρια έλαια και καθαρά σεντόνια σε ήρεμα χρώματα
  • Καταγραφή σε ημερολογιακή μορφή των επιτευγμάτων της ημέρας, των στόχων της επόμενης αλλά και όσων απασχολούν το άτομο προς ανακούφιση και επιβράβευση